กุสสตทชาดก

กุสสตทชาดก

ในอดีตกาลอันไกลโพ้น เมื่อครั้งที่พระโพธิสัตว์เสวยพระชาติเป็นพระราชาปกครองนครชื่อว่า "พรหมทัตตะ" พระองค์ทรงเป็นพระราชาผู้ทรงธรรม ทรงเปี่ยมด้วยพระเมตตาและความกรุณาต่ออาณาประชาราษฎร์ ทรงปกครองบ้านเมืองด้วยทศพิธราชธรรม ราษฎรอยู่เย็นเป็นสุข ทั่วทั้งแผ่นดิน.

วันหนึ่ง ขณะที่พระราชาทรงประทับ ณ พระราชวังอันโอ่อ่า ทรงได้ยินเสียงกู่ร้องอันโหยหวนมาจากนอกพระนคร เสียงนั้นแหลมสูงและเต็มไปด้วยความทุกข์ทรมาน สร้างความระคายเคืองแก่โสตประสาทของพระองค์เป็นอย่างยิ่ง พระองค์ทรงตรัสถามข้าราชบริพารว่าเสียงนั้นมาจากไหน.

ข้าราชบริพารผู้หนึ่งกราบทูลด้วยความกังวลว่า "ข้าแต่สมเด็จพระพุทธเจ้าข้า เสียงนั้นมาจากป่าใหญ่ชายพระนคร เป็นเสียงของกุสสตท สัตว์ร้ายที่มีรูปร่างน่าเกลียดน่ากลัว มีขนสีดำทะมึนไปทั้งตัว ปากกว้าง ฟันแหลมคม และมีดวงตาแดงก่ำ มันได้ออกอาละวาดทำร้ายผู้คนและสัตว์เลี้ยงในบริเวณชายป่า ชาวบ้านผู้ใดเผลอเข้าไปใกล้ก็มักจะถูกมันจับกินเป็นอาหารไปเสียทุกราย."

พระโพธิสัตว์ทรงสดับดังนั้น ก็ทรงมีพระทัยหวั่นไหว พระองค์ทรงดำริว่า "สัตว์ร้ายตัวนี้กำลังสร้างความเดือดร้อนแก่ราษฎรของเรา เราไม่อาจปล่อยให้มันทำร้ายผู้บริสุทธิ์ต่อไปได้ เราต้องหาทางจัดการกับมันเสีย."

เช้าวันรุ่งขึ้น พระโพธิสัตว์ทรงมีรับสั่งให้เตรียมพระม้าทรงและอาวุธครบครัน แล้วเสด็จออกจากพระราชวังแต่เพียงลำพัง โดยมิได้ทรงนำทหารติดตามไปแม้แต่คนเดียว. ข้าราชบริพารต่างพากันทูลทัดทานด้วยความเป็นห่วง แต่พระองค์ทรงยืนยันที่จะไปเผชิญหน้ากับกุสสตทด้วยพระองค์เอง.

พระโพธิสัตว์ทรงควบพระม้าเข้าสู่ป่าลึก ทรงมุ่งหน้าไปยังบริเวณที่ได้ยินเสียงร้องของกุสสตท. ป่าทึบปกคลุมไปด้วยต้นไม้นานาพันธุ์ ปกคลุมด้วยเถาวัลย์ระโยงระยาง และมีแสงแดดลอดผ่านใบไม้ลงมาเป็นหย่อมๆ. ท่ามกลางความเงียบสงัดของป่า ก็พลันได้ยินเสียงกึกก้องมาจากเบื้องหน้า.

"ข้าคือกุสสตท! ข้าคือความตายที่คืบคลาน! จงถอยไปเสียให้พ้น หากไม่อยากพบจุดจบอันน่าสยดสยอง!"

เสียงนั้นดังสนั่นหวั่นไหว สะท้อนไปทั่วผืนป่า. พระโพธิสัตว์ทรงไม่ทรงหวาดหวั่น พระองค์ทรงควบม้าต่อไปจนกระทั่งพบกับกุสสตท. มันมีรูปร่างใหญ่โตน่ากลัวสมคำร่ำลือ ดวงตาของมันลุกโชนไปด้วยไฟแห่งความอาฆาต และมีกลิ่นเหม็นสาบคลุ้งออกมาจากตัวมัน.

กุสสตทเห็นพระโพธิสัตว์ก็ตวาดก้อง

"โอ้! เจ้ามนุษย์โง่เง่า! กล้าดียังไงเข้ามาในอาณาเขตของข้า! เจ้าคิดว่ามีอะไรที่จะมาต่อกรกับความแข็งแกร่งของข้าได้!"

พระโพธิสัตว์ทรงระงับพระทัย ทรงตรัสด้วยน้ำเสียงเยือกเย็น

"กุสสตทเอ๋ย เราคือพระราชาแห่งนครพรหมทัตตะ เรามาที่นี่เพื่อเจรจากับท่าน มิใช่เพื่อต่อสู้."

กุสสตทหัวเราะเสียงดังอย่างเหยียดหยาม

"เจรจา? ฮ่าๆๆ! เจ้าคิดว่าข้าจะฟังคำพูดของเจ้าอย่างนั้นหรือ? ข้ามีชีวิตอยู่ด้วยเลือดและเนื้อของพวกเจ้า!"

พระโพธิสัตว์ทรงทอดพระเนตรไปยังกุสสตทด้วยความเมตตา พระองค์ทรงเห็นว่ากุสสตทคงมีจิตใจที่บิดเบี้ยวและเต็มไปด้วยความทุกข์ทรมาน จึงได้กระทำการเช่นนี้. พระองค์ทรงตรัสต่อไป

"เราเข้าใจดีว่าท่านคงมีเหตุผลที่ต้องทำเช่นนั้น แต่การเบียดเบียนผู้อื่นนั้นมิได้นำมาซึ่งความสุขที่แท้จริงเลย. ท่านลองคิดดูเถิดว่า หากท่านหยุดการทำร้ายผู้อื่น แล้วหันมาประพฤติตนในทางที่ชอบ ท่านจะได้รับความสงบสุขในจิตใจเช่นไร."

กุสสตทนิ่งเงียบไปชั่วขณะ ราวกับคำพูดของพระโพธิสัตว์ได้กระทบกระเทือนจิตใจอันแข็งกระด้างของมัน. แต่มันก็ยังคงพยศอยู่

"คำพูดของเจ้าช่างหวานหูนัก แต่ข้าไม่เชื่อ! ข้าเคยถูกมนุษย์ทำร้ายมาก่อน พวกเขาไม่เคยเห็นใจข้าเลย!"

พระโพธิสัตว์ทรงทราบถึงประวัติของกุสสตท. ในอดีต กุสสตทเคยเป็นสัตว์ป่าที่ถูกมนุษย์รบกวน ทำลายที่อยู่อาศัย และทำร้ายจนได้รับบาดเจ็บสาหัส ทำให้มันเกิดความแค้นและหวาดระแวงต่อมนุษย์.

พระโพธิสัตว์ทรงตรัส

"ความผิดพลาดในอดีตนั้นไม่อาจแก้ไขได้ แต่เราสามารถสร้างอนาคตที่ดีกว่าเดิมได้. หากท่านยอมปล่อยวางความโกรธแค้น และให้อภัยแก่ผู้ที่เคยทำร้ายท่าน เราสัญญาว่าจะดูแลท่านให้ดีที่สุด จะจัดหาอาหารที่ท่านชอบมาให้ และจะสร้างที่อยู่อาศัยที่ปลอดภัยให้ท่าน. ท่านจะได้รับความสงบสุขและได้รับการยอมรับจากผู้คน."

กุสสตทจ้องมองพระโพธิสัตว์ด้วยความสงสัยระคนประหลาดใจ. มันไม่เคยพบมนุษย์คนใดที่พูดจาดีต่อมันเช่นนี้มาก่อน. ความเมตตาที่แผ่ออกมาจากพระพักตร์ของพระโพธิสัตว์นั้น ช่างแตกต่างจากความเกลียดชังและความกลัวที่มันเคยได้รับจากมนุษย์.

ในที่สุด ด้วยพระบารมีและพระเมตตาของพระโพธิสัตว์ กุสสตทก็ค่อยๆ ยอมอ่อนลง. มันก้มศีรษะลงเล็กน้อย และกล่าวด้วยเสียงที่อ่อนลงกว่าเดิม

"หากท่านพูดจริง... หากท่านจะดูแลข้า... ข้า... ข้ายอม."

พระโพธิสัตว์ทรงยิ้มแย้มด้วยความปลาบปลื้ม. พระองค์ทรงให้คำมั่นสัญญา และทรงนำกุสสตทกลับไปยังพระนคร. เมื่อราษฎรเห็นพระราชาทรงนำสัตว์ร้ายอันน่ากลัวกลับมาด้วย ต่างก็พากันตกใจและหวาดกลัว. แต่เมื่อพระโพธิสัตว์ทรงอธิบายถึงพระเมตตาที่ทรงมีต่อกุสสตท และสัญญาว่าจะดูแลไม่ให้มันทำร้ายใครอีก ราษฎรก็ค่อยๆ วางใจ.

พระโพธิสัตว์ทรงจัดหาที่อยู่และอาหารอย่างดีให้แก่กุสสตท. พระองค์ทรงประพฤติตนต่อกุสสตทด้วยความรักและเมตตาอย่างสม่ำเสมอ. กุสสตทซึ่งไม่เคยได้รับความรักเช่นนี้มาก่อน ก็ค่อยๆ เปลี่ยนแปลงไป. มันเลิกอาละวาด และไม่ทำร้ายใครอีก. จิตใจที่เคยเต็มไปด้วยความแค้นก็พลันเบาบางลง. มันเริ่มรู้สึกผูกพันกับพระโพธิสัตว์ และปรารถนาที่จะตอบแทนบุญคุณ.

วันเวลาผ่านไป กุสสตทได้กลายเป็นเพื่อนที่ซื่อสัตย์ของพระโพธิสัตว์. มันคอยเฝ้าระวังภัยอันตรายต่างๆ ให้แก่พระองค์ และบางครั้งก็ช่วยปกป้องราษฎรที่พลัดหลงเข้าไปในป่า. เรื่องราวของกุสสตทที่กลับใจและกลายเป็นสัตว์ผู้มีคุณธรรม ได้แพร่กระจายไปทั่วอาณาจักร. ผู้คนต่างชื่นชมในพระบารมีและพระปรีชาญาณของพระโพธิสัตว์ ที่สามารถเปลี่ยนสัตว์ร้ายให้กลายเป็นสัตว์ที่ประเสริฐได้.

พระโพธิสัตว์ทรงปกครองอาณาจักรด้วยทศพิธราชธรรมตลอดมา. พระองค์ทรงไม่เคยละทิ้งการบำเพ็ญทาน ศีล และภาวนา. พระองค์ทรงสอนให้ราษฎรมีความเมตตาต่อสรรพสัตว์ และให้อภัยต่อผู้ที่เคยทำผิดพลาด.

คติธรรม

ความเมตตา ย่อมสามารถเปลี่ยนแปลงผู้ที่แข็งกระด้างและเต็มไปด้วยความอาฆาตได้ การให้อภัยและการเข้าใจผู้อื่น แม้ผู้ที่เคยทำร้ายเรา ย่อมนำมาซึ่งสันติสุขที่แท้จริง.

บารมีที่บำเพ็ญ

เมตตาบารมี พระโพธิสัตว์ทรงบำเพ็ญบารมีคือความเมตตาอย่างสมบูรณ์ ทรงไม่เคยมีความอาฆาตพยาบาทในใจ แม้ต่อสัตว์ร้าย ก็ยังทรงมีพระกรุณาต่อมัน และสามารถเปลี่ยนแปลงมันให้กลับตัวเป็นคนดีได้.